Читать книгу Yuglar va raqamlar - - Страница 3

Zamonaviy fan paleoantropologik topilmalar asosida ish yuritadi, ular bizga Homo turining birinchi vakillari – ya’ni bevosita ajdodlarimiz qanday va qachon paydo bo‘lganini tushunishga yordam beradi. Eng qadimgi turlardan biri Homo habilis – «mohir inson» deb hisoblanadi. Uning qoldiqlari birinchi marta 1960-yillarda Sharqiy Afrikaning Olduvay cho‘qqisida (Tanzaniya) Louis va Mary Leakey rahbarligidagi tadqiqotchilar guruhi tomonidan topilgan. Ushbu tur taxminan 1,5 dan 2,4 million yil avval yashagan. Homo habilis nomi uning qoldiqlari yonida topilgan oddiy tosh asboblaridan kelib chiqqan. Aynan shu tur ovqat tayyorlash va boshqa vazifalar uchun dastlabki asbob-uskunalardan foydalangan. Homo habilis miyasi hajmi taxminan 650 kub santimetr bo‘lib, bu hozirgi zamon odamlaridan ikki barobar kam, ammo avvalgi avstralopitek darajasidan ancha katta. Homo habilis bo‘yi taxminan 100 dan 135 santimetrgacha bo‘lgan va vazni 30–35 kilogramm atrofida baholanadi. Tananing tuzilishi inson va maymun xususiyatlarini uyg‘unlashtirgan, masalan, qo‘llari uzun va bo‘yi nisbatan kichik. Homo turining keyingi rivojlanish bosqichi – Homo erectus – «tik yuruvchi inson». U taxminan 1,9 million yildan 110 ming yil oldingacha yashagan va zamonaviy odamning bevosita ajdodi hisoblanadi. Homo erectus yanada kattaroq miyada ega bo‘lgan va asboblardan foydalanish madaniyati rivojlanganroq bo‘lgan. Bu topilmalar Afrika insoniyatning vatani ekanini va bizning turimiz evolyutsiyasining muhim bosqichlari aynan shu yerda yuz berganini tasdiqlaydi. Keniyada (Kubi Fora), Janubiy Afrikada (Sterkfontein) va Efiopiyada (Ledi-Geraru) topilgan qazilmalar bizning ilk insonlar haqidagi bilimlarimizni kengaytirishda davom etmoqda.

2. bob