Читать книгу Yuglar va raqamlar - - Страница 4

Vedik an’analarga ko‘ra, inson nafaqat biologik mavjudot sifatida, balki ma’naviy mohiyatga ega ruh – vaqtincha tana ichida mujassamlashgan jon sifatida qaraladi. Vedalarda birinchi odamlar Satya-yug davrida paydo bo‘lgan deb ta’riflanadi – bu yuqori ma’naviyat va uyg‘unlik davri edi. Ushbu odamlar ongining yuqori darajasiga, uzoq umrga va sehrli, ajoyib qobiliyatlar egasi bo‘lganlar. Vedik matnlarda insoniyatning to‘rt yugga mos ravishda bir qator ma’naviy va jismoniy rivojlanish bosqichlaridan o‘tganligi aytiladi. Satya-yugda odamlar ilohiy manbaga yaqinroq bo‘lgan, ularning ongi toza va yorqin edi. Asrlar o‘tishi bilan, ayniqsa Kali-yugda, ma’naviyat pasayadi, umrbod qisqaradi, axloqiy saviya tushadi. Shuningdek, Vedalar insonlarning turli irq va turlarini, ularning ma’naviyati, donoligi va jismoniy xususiyatlari bo‘yicha farqlanishini tasvirlaydi. Ushbu farqlar yuglari davriga bog‘liq bo‘lib, ong va jamiyatdagi o‘zgarishlarni aks ettiradi.

Ijtimoiy tuzilmalar va kastalar

Vedik an’ana asosida to‘rtta asosiy kasta (varna) mavjud: brahmanlar (mopye'lar va ustozlar), kshatriylar (jangchilar va hukmdorlar), vaishyalar (savdogarlar va dehqonlar) hamda shudralar (xizmatkorlar va ishchilar). Har bir kasta jamiyatda o‘z vazifasini bajaradi va ularning uyg‘un o‘zaro aloqasi barqarorlikni ta’minlaydi. Kastalarning yug davrlari bilan bog‘liqligi shundaki, Satya-yugda kastalar ma’naviy jihatdan toza va vazifalariga aniq ajratilgan edi. Kali-yugda esa kastalar aralashib ketadi va axloqiy sifatlarning pasayishi kuzatiladi, bu esa butun davrning buzilishi va susayishining ifodasidir.

Zamonaviy insoniyat va Kali-yug chaqiriqlari

Bugungi kunda biz Kali-yugada yashayapmiz – sinovlar davrida, bu paytda moddiy qadriyatlar ko‘pincha ma’naviy qadriyatlardan ustun turadi, axloq va odob-axloqa jiddiy sinovlarga duch keladi. Ammo aynan shu davrda onglilik, sadoqat va ichki mehnat orqali ma’naviy uyg‘onish uchun yangi imkoniyatlar ochiladi. Yuglar kontekstida insoniyatning kelib chiqishi va rivojlanishini tushunish bizga tarix va koinotdagi o‘z o‘rnimizni anglashga yordam beradi, shuningdek, o‘z ma’naviy va axloqiy rivojlanishimiz uchun mas’uliyatni qabul qilishga undaydi.

3-bob.