Читать книгу #ЖүрекпенБизнес - - Страница 8

Артқа қарасам, Қапшағайдағы сәтсіздіктің болмай қоймайтынын көремін. Бандиттер үшін емес (олардың да рөлі бар десек те), менің жеке қателіктерім үшін. Міне, 5 сыни қателік:

– ҚАРЖЫНЫ ЖҮРГІЗБЕДІМ Кіріс пен шығыс есебін жүргізбедім. Қанша ақшаның қайда және неге кетіп жатқанын түсінбедім. «Бір күні өзін-өзі ақтайды» деген үмітпен жарата бердім. Сабақ: Қаржылық есеп – бұл бухгалтерия емес. Бұл – бизнесті бақылау. Егер ақшаның қайда кетіп жатқанын білмесеңіз, бизнесті сіз емес – бизнес сізді басқарады. Не істеу керек: Қарапайым кесте арнаңыз (Excel-де болса да). Үш баған: Кіріс, Шығыс, Қалдық. Күн сайын толтырыңыз.

– ТӘРТІП (ДИСЦИПЛИНА) БОЛМАДЫ Мен бейберекет жұмыс істедім. Бірде 100% күш салам, бірде бір апта қол сілтеп қоям. Менде ырғақ, жүйе, тәртіп болмады. Сабақ: Тәртіп мотивациядан маңыздырақ. Мотивация келеді де кетеді. Тәртіп – бәрін тастап кеткің келгенде сені ойында ұстап тұратын күш. Не істеу керек: Өзіңіздің ТИӘ (Тиімді Игі Әрекеттер – МЭД) жүйеңізді құрыңыз – күнделікті, не болса да орындайтын 3—5 қарапайым әрекет.

– НИШАНЫ ТҮСІНБЕДІМ Мен нарықты зерттемедім. Клиенттерім кім, оларға не керек, қанша төлеуге дайын – мұны түсінбедім. «Мүмкіндік болды» деп қана бизнесті ала салдым. Сабақ: «Мүмкіндік болды» деген – бизнес-модель емес. Уақыт пен ақша салмас бұрын, анықтап алыңыз: сұраныс бар ма? клиентіңіз кім? ол неге сізге ақша төлеуі керек? Не істеу керек: Бизнесті бастамас бұрын, 10 потенциалды клиентпен сөйлесіңіз. Сұраңыз: «Егер мен сізге [өніміңізді/қызметіңізді] ұсынсам, сатып алар ма едіңіз? Қаншаға?»

– СЕРІКТЕСТІ ДҰРЫС ТАҢДАМАУ Мен серіктесті «туысқаным ұсынды» деген принциппен таңдадым. Оны тексермедім, құндылықтарды талқыламадым, жауапкершілік туралы келіспедім. Сабақ: Серіктес таңдау – жар таңдау сияқты. Серіктес бизнесті өрге сүйреуі де, өлтіруі де мүмкін. (Бұл туралы толығырақ 3-тарауда). Не істеу керек: Серіктесті «іс барысында» тексеріңіз. Бизнес құрмас БҰРЫН, бірге кішігірім жоба жасап көріңіз.

– «Б» ЖОСПАРЫ БОЛМАДЫ Мен барлығын бір картаға тіктім. Егер бірдеңе дұрыс болмай қалса, не істейтінім туралы жоспар болмады. Ал бизнесте «бірдеңе» әрқашан дұрыс болмай қалады. Сабақ: Бизнесте әрдайым форс-мажор болады. Сіз бақылай алатын жалғыз нәрсе – соған дайындығыңыз. Не істеу керек: Бастамас бұрын өзіңізге сұрақ қойыңыз: «Егер 3 айдан кейін бірде-бір клиент болмаса, мен не істеймін?» Жауабын жазып алыңыз. Бұл сіздің «Б» жоспарыңыз.

Біз не білдік:

– Алғашқы бизнес – бұл көбінесе ақша туралы емес, оқу ақысы туралы. Және бұл қалыпты жағдай. Бастысы – аман қалу және дұрыс сабақ алу.

– Алғашқы бизнестің 5 басты қателігі: қаржыны жүргізбеу, тәртіптің болмауы, нишаны түсінбеу, дұрыс емес серіктес, «Б» жоспарының жоқтығы.

– Ең басты актив – идея емес, сіздің ойлау жүйеңіз. Қиын жағдайда берілмеу қабілеті кез келген бизнес-жоспардан қымбат тұрады.

Тапсырма: Өзіңіздің ең үлкен сәтсіздігіңізді еске түсіріңіз (міндетті түрде бизнесте болуы шарт емес). Не дұрыс болмады? Енді қателіктерге емес, соның арқасында не үйренгеніңізге назар аударыңыз. Сол жағдайдан қандай үш мықты қасиет немесе сабақ алып шықтыңыз? Соларды жазыңыз. Бұл – сіздің алғашқы кәсіпкерлік капиталыңыз.

#ЖүрекпенБизнес құралдары: Кәсіпкердің бес негізгі дағдысы

Менің алғашқы сәтсіздігім маған аман қалуды үйретті. Бірақ жай ғана аман қалу емес, жеңіске жету үшін нақты дағдылар керек. 15 жыл ішінде мен бизнестегі табыс бес негізге сүйенетінін түсіндім. Жақсы жаңалық: бұл туа біткен талант емес, жаттығу арқылы шыңдауға болатын бұлшықеттер сияқты.

1. Шешімталдық (Решительность)

– Бұл не: 100% ақпарат болмаса да, тез шешім қабылдау қабілеті. Идеалды жағдайды күтетін кәсіпкер әрекет ететін кәсіпкерден әрқашан ұтылады.

– Қалай шыңдаймыз: Шешім қабылдауға дедлайн қойыңыз. «70% ережесін» қолданыңыз: егер 70%-дан артық сенімді болсаңыз – әрекет етіңіз.

2. Сату

– Бұл не: Адамдарды идеяңыздың құндылығына сендіру қабілеті. Сату – бұл «біреуге бірдеңені тықпалау» емес, клиентке проблемасын шешуге көмектесу. Сіз өз өніміңіздің бас жаршысы болуыңыз керек.

– Қалай шыңдаймыз: Сату туралы кітаптар оқыңыз, ұлылардың (Стив Джобс) сөздерін тыңдаңыз, апта сайын дағдыны жаттықтыру үшін 3—5 «суық» (таныс емес адамдарға) қоңырау жасаңыз.

3. Тәртіп (Дисциплина)

– Бұл не: Керек нәрсені, тіпті істегің келмесе де, істеу қабілеті. Мотивация – бұл стартқа арналған отын. Тәртіп – бұл сізді жол бойы алып жүретін қозғалтқыш.

– Қалай шыңдаймыз: Өзіңіздің ТИӘ (Тиімді Игі Әрекеттер) жүйеңізді құрыңыз. Күнделікті орындайтын 3—5 қарапайым әрекет.

4. Делегирование (Міндеттеу)

– Бұл не: Басты нәрсеге уақыт босату үшін тапсырмаларды басқаларға беру қабілеті. Бұл негізін қалаушылардың көпшілігі үшін ең қиын дағды.

– Қалай шыңдаймыз: Аздан бастаңыз. Аптасына бір рутиналық тапсырма тауып, оған фрилансер жалдаңыз. Ереже: егер біреу тапсырманы сіз сияқты 80% жақсы орындай алса – оған тапсырыңыз.

5. Қаржылық сауаттылық

– Бұл не: Ақшаны санау қабілеті. Сіз маркетинг данышпаны болуыңыз мүмкін, бірақ егер сіз юнит-экономика, маржа және залалсыздық нүктесі не екенін түсінбесеңіз, бизнесіңіз құрдымға кетеді.

– Қалай шыңдаймыз: Қаржыгер еместерге арналған қарапайым қаржы курсын табыңыз. Аптасына бір рет өзіңізді кірістер мен шығыстар туралы есепті ашып, әрбір цифрды талдауға мәжбүрлеңіз.

Жаттығу: Осы бес дағдының әрқайсысын өзіңіз үшін 10 балдық жүйе бойынша бағалаңыз. Ең «ақсап тұрған» біреуін таңдап, алдағы айға мақсат қойыңыз – оны дамытудың бір нақты әдісін табыңыз (кітап оқу, курс өту, ментор табу).

Бұл бес дағды менің алғашқы қадамдарымда қалай көрінді?

Егер менің алғашқы кәсіпкерлік қадамдарыма – Қапшағайға, кейін Ақтауға – тура қарасақ, жағдай әркелкі болғанын көреміз.

Шешімталдық жағынан менде бәрі жақсы болды. 24 жасымда мен «армандағы мансабымнан» – Қазғарыштан еш ойланбастан кеттім, туысқанымнан ақша алып, Қапшағайдағы қараусыз қалған лагерьге бардым, кейін Ақтауда бірден екі компания аштым. Ол кезде менде жоғалтатын ештеңе жоқ еді. Бұл жастық батылдық мені бірнеше рет құтқарды: қала сыртында қолыма күрек ұстап тұрғанда да, кейін қызметтерімді сатқан кезде де.

Сатумен қызығырақ болды. Табиғи сүйкімділік пен тіл табысқыштық менде әрқашан бар еді. Бірақ тек JIB-те мен сатудың «харизма» емес, тәртіп екенін көрдім: күн сайын күнделікті ашу, қоңыраулар тізімін жасау, хаттар жазу, қарсылықтармен жұмыс істеу. Гүлзара Мәулетдин мен Лариса Сагановская мені күнделікпен достасуға мәжбүрледі. Бұл B2B-сату дағдысы кейін Ақтаудағы Abadan Consulting пен менің кейінгі барлық жобаларымның іргетасы болды.

Ал міне тәртіп, делегирование және қаржылық сауаттылық ол кезде ашық түрде ақсап жатты. Мен уақытында тұрмай қалатынмын, кешігетінмін, істі соңына дейін жеткізбейтінмін. Ақшаны дұрыс санамадым, кассалық алшақтықты (кассовый разрыв) жоспарлай алмадым және оңай шашылатынмын. Адамдарды басқаруда не «тым жұмсақ», не керісінше, тым алыс ұстайтынмын. Бұл маған жүйкеге де, ақшаға да түсті.

Егер мұны сабақ тіліне аударсақ, ол қарапайым: батылдық пен харизма жеткіліксіз. Олар жартастан секіруге көмектеседі, бірақ жерге соғылып қалмай, қонуға және ұшу жолағын салуға – дәл осы тәртіп, сату қабілеті, ақшаны санау және команда құру көмектеседі.

Негізгі ой: Батылдық секіруге мәжбүрлейді, бірақ тәртіп, сату және ақшаны санау қабілеті құлап кетпеуге көмектеседі.